Güneş ışınlarına uzun süre maruz kalmak dış etkenlere karşı cildi savunmasız hale getirebilir. Bu nedenle güneş koruyucu ürünlerin günlük kullanımda önemli bir yere sahip olduğu bilinir. Özellikle yaz aylarında, güneş ışınlarının yoğunlaştığı dönemlerde, dışarıya çıkmadan önce uygulanan güneş kremleri cilt bakımının ayrılmaz bir parçasıdır.
Bu ürünlerin en belirgin özelliği üzerinde yer alan “SPF” ibaresidir. SPF değeri yalnızca bir sayıdan ibaret değildir. Güneş ışınlarına karşı ürünün sunduğu koruyuculuğun bir göstergesidir. Peki “SPF nedir?” Hangi SPF hangi durumlarda tercih edilir?
SPF, İngilizce “Sun Protection Factor” ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçeye “Güneş Koruma Faktörü” olarak çevrilen bu kavram bir güneş ürününün cildi UVB ışınlarına karşı ne kadar süreyle koruduğunu gösterir. “SPF ne demek?” sorusu daha teknik açıdan ele alındığında; bu değerin cildin güneş ışığına maruz kaldığında kızarmaya başlamadan önce geçen süreyi belirttiği görülür.
Örneğin, güneş altında normalde 10 dakikada kızaran bir cilt, SPF 15 içeren bir ürün uygulandığında teorik olarak bu süreyi 15 kat uzatabilir. Ancak bu süre çevresel faktörler, terleme, yüzme ya da ürünün ciltteki kalıcılığı gibi etkenlere bağlı olarak değişkenlik gösterebilir. “SPF krem nedir?” sorusu ise daha çok ürün bazında bir tanım içerir. Bu terim, SPF içeren ve doğrudan cilde uygulanan losyon, jel veya sprey formundaki koruyucuları tanımlar. “SPF güneş kremi nedir?” diye bakıldığında temel amacı UVB ışınlarının ciltte oluşturabileceği etkiyi sınırlamak olan farklı içerik ve formülasyonlarla üretilmiş güneş koruyucu ürünler karşınıza çıkar.
Bu ürünlerin bazılarında hem UVA hem de UVB koruması bulunur. UVA ışınları cildin alt katmanlarına ulaşırken UVB ışınları daha yüzeysel etkiler yaratır. Bu nedenle SPF değeri esasen UVB ışınlarına karşı koruma gücünü ölçen bir göstergedir. SPF değeri seçiminde cilt tipinize ve yaşam tarzınıza uygun ürünü belirlemek için bir dermatologla görüşmeniz önerilir.
Her cilt tipi farklı yapıya sahiptir ve bu farklılık sun protection güneş kremi seçimini doğrudan etkiler. SPF değeri seçilirken yalnızca rakamsal değer değil aynı zamanda ürünün içeriği, dokusu ve kullanım şekli de göz önünde bulundurulmalıdır. Çeşitli cilt tiplerine göre SPF seçimini etkileyen detaylar şu şekilde listelenebilir:
Cilt tipi fark etmeksizin SPF değerinin mevsim, saat aralığı ve yapılan aktiviteye göre seçilmesi gerekir. Özellikle yaz aylarında açık alanda uzun süre vakit geçirilecekse SPF değeri yüksek ürünler daha fazla tercih edilir.
Ürün etiketlerinde yer alan SPF sun protection factor değerleri, genellikle 15, 30, 50 ve üzeri şeklinde belirtilir. “Güneş koruma faktörü nasıl hesaplanır?” en sık merak edilen konular arasında yer alır. Bu sayılar koruma süresinin ne kadar uzatılabileceğini gösteren yaklaşık değerlerdir. Ancak SPF değerinin yükselmesi, yüzde yüz koruma anlamına gelmez. SPF 15 ile SPF 30 arasında belirgin bir fark varken, SPF 50 sonrası artış daha sınırlı düzeydedir.
UVB ışınlarının yaklaşık %93’ünü filtreleyebilen sun protection factor 15, günlük şehir hayatında özellikle kısa süreli dış mekan aktiviteleri için uygun olabilir. Bu düzey, hafif ve az yağlı bir seçenek olarak önerilir. Gölge alanlarda vakit geçiren veya cildi güneşe dayanıklı bireylerde tercih edilebilecek bir seviyedir.
UVB ışınlarının yaklaşık %97’sini filtreleme kapasitesine sahip olan sun protection factor 30, plajda geçirilen zamanlarda veya uzun yürüyüşlerde daha yoğun koruma sağlar. “Güneş koruma faktörü nedir?” sorusuna daha etkili bir yanıt sunar. Çünkü hem koruyuculuk süresi artar hem de daha fazla UVB ışını bloke edilir. Güneşe daha uzun süre maruz kalacaklar için daha güvenli bir seçim olabilir.
UVB ışınlarının %98’ine kadar olan kısmını engellemeye yardımcı olabilen sun protection factor 50, açık tenli, hassas yapılı ya da dış ortamda uzun süre kalan bireyler için yüksek koruma anlamına gelir. SPF krem bu seviyede daha anlam kazanır çünkü bu ürünler genellikle yoğun formüllü ve güçlü koruma odaklıdır. Özellikle yaz tatillerinde ve doğrudan güneş ışınlarının etkili olduğu öğlen saatlerinde tercih edilir.
UVB ışınlarının %99’una yakınını filtreleyebilen sun protection factor 100 gibi çok yüksek değerler de kişisel tercihe bağlı olarak öne çıkar. Teorik olarak koruma faktörlü güneş kremleri SPF 50 sonrası değerlerin sunduğu ek koruma çok yüksek değildir. “Güneş koruyucu faktör ne demek?” sorusu, bu seviyelerde kullanıcıların beklentisine göre şekillenebilir. Bu tür güneş koruma faktörleri yüksek rakımlı yerlerde, çöl iklimlerinde, cildi çok hassas bireylerde veya dermatolojik uygulamalar sonrası önerilen kullanım alanlarına hitap eder. Yüksek koruma faktörlü güneş kremi arasında bu seviyedeki ürünler özel koşullar için geliştirilmiş formüller sunar. Her bireyin güneşe karşı hassasiyeti farklıdır; ürün kullanımı öncesinde sağlık profesyoneline danışılması tavsiye edilir.